ایمونوگلوبین یا IVIG

به عنوان یک درمان جایگزین پروتئین پلاسما(IgG)، در بیماران دچار کمبود یا نقص ایمنی که دچار کاهش یا از دست دادن قابلیت تولید آنتی بادی هستند، تجویز می‌شود. در این قبیل بیماران دچار کمبود ایمنی، ایمونوگلوبین به جهت حفظ و نگهداری سطح آنتی بادی به میزان کافی، به منظور جلوگیری از عفونت‌ها و تأمین یک ایمنی غیرفعال توصیه می‌شود. درمان هر ۳-۴ هفته یکبار داده می‌شود. در مورد بیماران مبتلا به بیماریهای اتوایمیون، ایمونوگلوبین در دوز بالا (معمولا به میزان ۱ تا ۲ میلی گرم ایمونوگلوبین به ازای هر کیلوگرم گرم وزن بدن) تجویز می‌شود و بدینوسیله تلاش می‌شود که شدت بیماری خود ایمنی مانند درماتومی‌وزیت Dermatomyositis کاهش داده شود.

ایمونوگلوبین همچنین در برخی از موارد عفونت حاد مانند بیماری کاوازاکی و عفونت اچ آی وی در اطفال

موارد مصرف‌:

از این دارو تا به حال به عنوان درمان و کمک درمان برای 101 نوع بیماری استفاده شده است. در ضعف و نقص های ایمنی بدن مانند: سندرم کاوازاکی، کودکان دچار عفونت HIV ، پیوند سلول های بنیادی خون ساز در افراد بالای 20 سال، نوزادان با وزن کم هنگام تولد، نوزادان مبتلا به زردی شدید.

در بیماری های خود ایمنی مانند: MS، پمفیگوس، لوپوس، آرتریت روماتوئید، سندرم نفروتیک (از نوع خود ایمنی).

 اين‌ دارو در درمان‌ بيماران‌مبتلا به‌ نقص‌ سيستم‌ ايمني‌، پوپوراي‌ترومبوسيتوپنيك‌ با منشاء ناشناخته‌،لوسمي‌ لنفوسيتيك‌ مزمن‌ سلول‌هاي‌ B،سندرم‌ كاواساكي‌، جلوگيري‌ از عفونت‌HIV در كودكان‌ و در پيوند مغز استخوان‌به‌ منظور جلوگيري‌ از عفونت‌هاي‌سيستميك‌ مصرف‌ مي‌شود.

مقدار مصرف‌:

 مقدار مناسب‌ IGIV براي‌درمان‌ نقصان‌ IgG بيماران‌، بر مبناي‌ تامين‌سطح‌ طبيعي‌ (حداقل‌ 2g/l) تعيين‌ مي‌گردد.مقدار 100-400mg/kg هر سه‌ تا چهارهفته‌ يكبار توصيه‌ شده‌ است‌، اگرچه‌بعضي‌ از بيماران‌ ممكن‌ است‌ تا ميزان‌600mg/kg هر سه‌ تا چهار هفته‌ يكبار نيازداشته‌ باشند. براي‌ نوبت‌ اول‌ توصيه‌مي‌شود مقدار 200mg/kg با فواصل‌كوتاهتري‌ تزريق‌ شود و بعد مطابق‌ فوق‌مصرف‌ شود.

بطور خلاصه طریقه مصرف را به شرح ذیل می توان گفت:

• درمان نگهدارنده در بیمارانی که بدن آنها قادر به تولید مقادیر کافی آنتی بادیهای IgG نمی‌باشد:

در بالغین و کودکان: ۲۰۰ میلی گرم به ازای هر کیلوگرم از وزن بدن، ماهی یک بار از طریق انفوزیون وریدی تجویز می‌شود.

• درمان انواع ایدیوپاتیک پورپورای ترومبوسیتوپنیک:

در بالغین و کودکان: ۴۰۰ میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز، در ۲ تا ۵ روز متوالی. مقدار مصرف نگهدارنده دارو به تعداد پلاکت های شمارش شده و پاسخ بالینی بیمار بستگی دارد.

مكانيسم‌ اثر:

 اين‌ فرآورده‌ باعث‌ ايجادسطوح‌ پادتن‌هاي‌ وسيعي‌ مي‌شود. 

فارماكوكنتيك‌:

 5 ـ 2 روز بعد از تزريق‌عضلاني‌ سطوح‌ سرمي‌ لازم‌ از پادتن‌هاايجاد مي‌شود و نيمه‌ عمر آنها حدود 3 هفته‌است‌.

عوارض دارویی:

عوارض این دارو اغلب هنگام تزریق ظاهر می شود و با تنطیم سرعت و مقدار تزریق، قابل کنترل است.گاهی نیز عوارض در 3روز اول بعد از تزریق دیده می شود.

سردرد شایع ترین عارضه است. لرز، سرگیجه، تب، خارش، سرفه، تهوع و استفراغ، درد شکم و پشت، خستگی، بثورات جلدی، تغییرات فشار خون و ... از جمله عوارض احتمالی این دارو هستند.

در صورت بروز هر یک از این عوارض کادر درمانی با تجویز استامینوفن یا آنتی هیستامین یا دوزهای پایین پردنیزولون عوارض را کنترل خواهند کرد. پرستار هنگام تزریق فشار خون، درجه حرارت و نبض را چک می کند.

واکنش های آلرژیک مانند تنگی نفس به ندرت اتفاق می افتد. دارو از لحاظ انتقال عفونت هایی مانند هپاتیت و یا   HIV کاملاً ایمن می باشد.

موارد منع مصرف:

در بیماران دچار اختلال عملکرد قلبی یا کلیوی، دیابت، حساسیت به مالتوز یا ساکارز، واکنش های آلرژیک جدی، اختلالات انعقادی و افراد مبتلا به سندرم کمبود اولیه آنتی بادی، منع مصرف این دارو وجود دارد.

مصرف در زمان شیر دهی و بارداری مشکلی ایجاد نمی کند؛ بلکه تا حد زیادی از عوارض بعد از زایمان جلوگیری خواهد کرد. استفاده هم زمان با سایر داروها نیز تداخلی ایجاد نمی کند.

تداخلات دارویی:

 IVIG باعث مهار پاسخ بدن به واکسن های حاوی ویروس زنده مانند آبله مرغان، سرخجه و اوریون می شود. بنا بر این در صورت دریافت این واکسن ها تا 3 ماه IVIG تزریق نشود. و واکسن نیز حداقل 1 ماه وترجیحاً 3 ماه پس از یک دوره IVIG تزریق شود.

دارو تاثیری بر سایر واکسن ها ندارد.

هشدارها:

 1 ـ سندرم‌ مننژيت‌ آسپتيك‌: 

بعد از تزريق‌ IGIV مخصوصا با مقدارمصرف‌ بالا گزارش‌ شده‌ است‌. اين‌ سندرم‌كه‌ از چند ساعت‌ تا 2 روز بعد از تزريق‌ IGIVشروع‌ مي‌شود، داراي‌ علائمي‌ مثل‌سردرد شديد، خواب‌ آلودگي‌، تب‌، هراس‌از نور، حركت‌ دردناك‌ چشمها، تهوع‌ واستفراغ‌ مي‌باشد.

2 ـ IGIV مي‌تواند باعث‌ افت‌ سريع‌ فشارخون‌ و علائم‌ باليني‌ آنافيلاكسي‌ شود.بروز اين‌ واكنشها به‌ سرعت‌ انفوزيون‌بستگي‌ دارد. علائم‌ حياتي‌ را بايد بطورمداوم‌ كنترل‌ كرد و مراقب‌ هر گونه‌ علامت‌در مدت‌ انفوزيون‌ بود.

3 ـ واكنشهاي‌ پيشرونده‌ التهابي‌ بيشتر دربيماران‌ آگاماگلوبولينمي‌ ياهيپوگاماگلوبولينمي‌ شديد اتفاق‌ مي‌افتد كه‌براي‌ اولين‌ بار تحت‌ درمان‌ باايمنوگلوبولين‌ها قرار مي‌گيرند يا 8 هفته‌ ازآخرين‌ تزريق‌ ايمنوگلوبولين‌ به‌ آنهامي‌گذرد.

توجهات لازم در استفاده از دارو:

* IVIG، معمولاً از بازو و از طریق یک رگ، مانند سرم به بدن تزریق می شود. تزریق با صلاح دید کادر درمانی ممکن است در بیمارستان، درمانگاه به صورت سرپایی و یا حتی در خانه و محل کار انجام بگیرد.

* دارو باید در دمای 2-8 درجه نگهداری شود.از انجماد آن جلوگیری شود.

* در هنگام تزریق دمای آن را به دمای بدن می رسانند.

* ویال های نیمه استفاده قابل استفاده مجدد نیستند.

*به ازای هر کیلو از وزن بدن  2 گرم از دارو استفاده می شود.گاهی اوقات ممکن است دارو را با سرم دکستروز 5 % رقیق نمایند ولی با هیچ داروی دیگری مخلوط نمی شود.

*داروی خریداری شده باید کاملا شفاف و بی رنگ و بدون وجود رسوب یا ذرات شناور باشد.

*معمولا تزریق3-6 ساعت طول می کشد. دفعات تزریق و نوبت بعدی توسط پزشک تعیین می شود.

* کاهش ادرار، افزایش ناگهانی وزن یا ورم پاها، می تواند نشانه ای از واکنش های کلیوی به دارو باشد.

* در صورت وجود درد، تورم، قرمزی یا برآمدگی در محل تزریق در دست یا پا به پزشک اطلاع دهید. این حالت ممکن است به علت ایجاد لخته باشد که در صورت نبود زخم گوارشی پزشک برای رفع آن آسپرین تجویز خواهد کرد.

* ادرار قهوه ای یا قرمز و پوست زرد نشانه های عوارض کبدی دارو است.

*برای کاهش عوارض، نوشیدن بیش از 7 لیوان آب قبل از شروع تزریق و ادامه ی این روند تا 1 ماه بعد از آخرین دریافت ضروری می باشد.

* از نوشیدن چای یا قهوه در روز قبل از تزریق خودداری شود.

* اندازه گیری میزان ادرار و انجام آزمایشات کلیوی (Bun,Cr) مرتب انجام شود.  

منابع:

  داروهای ژنریک ایران و دسته بندی داروها، دکتر مصطفی صابر و سید رضا موسوی، چاپ اول، ویرایش چهارم، صفحه: ۲۸۸

  زمینه ی روان شناسی سانتراک، جان دبلیو سانتراک، ترجمه ی مهرداد فیروزبخت،جلد دوم، چاپ چهارم، صفحه307

·         گردآوری ، تهیه و تنظیم :

·         ·         جواد فهیمی

·         Nurse.irr.ir)   استفاده از این مطلب به هر صورتی بدون منبع ، بدون نام و لینک بانک جامع مقالات پرستاری ایران و نام گرد آورندگان آن ممنوع و خلاف شرع و قانون است)